انگشت‌گذاری در پیانو

آن عددهای ریزی که بالا یا پایین نت‌ها می‌بینید، می‌گویند هر نت را با کدام انگشت بزنید. خیلی از هنرجوها اول کار به آن‌ها اهمیت نمی‌دهند و با هر انگشتی که دم دست بود می‌زنند. تا چند هفته هم مشکلی پیش نمی‌آید. بعد به قطعه‌ای می‌رسند که «سخت» است، و سخت‌بودنش تقریباً همیشه به این برمی‌گردد که چهار نت قبل با انگشت اشتباه شروع کرده‌اند و حالا انگشت کم آورده‌اند.

شماره‌ها

هر دو دست یک‌جور شماره‌گذاری می‌شوند، از شست به بیرون:

نکته‌ای که اول کار گیج می‌کند: در دست چپ هم شست ۱ است، پس وقتی دست چپ بالارونده می‌زند شماره‌ها از ۵ به ۱ می‌رسند، برعکس دست راست.

عبور شست

دست پنج انگشت دارد و یک اکتاو گام هشت نت. جایی وسط راه باید دست جا عوض کند، و تنها انگشتی که می‌تواند بدون پرش و بدون سر و صدا از زیر بقیه رد شود، شست است. به این می‌گویند عبور شست، و تقریباً تمام تکنیک گام‌نوازی همین است.

یک قاعده کلی که خیلی جاها به کار می‌آید: شست روی کلید سیاه نمی‌نشیند. شست کوتاه است و اگر روی کلید سیاه برود، تمام دست جلو می‌رود و بقیه انگشت‌ها جای درست خودشان را از دست می‌دهند. استثنا دارد، ولی برای شروع همین را بگیرید.

گام دو ماژور، دست راست

این الگو را همه یاد می‌گیرند و بقیه گام‌ها با تغییرهای کوچکی از همین می‌آیند:

یعنی سه انگشت، بعد شست از زیر انگشت سوم رد می‌شود و می‌رود روی فا، بعد چهار انگشت تا دو. پایین‌رونده دقیقاً برعکس همین است و این بار انگشت سوم از روی شست رد می‌شود. دست چپ همین الگو را وارونه می‌زند: بالارونده ۵ ۴ ۳ ۲ ۱ ۳ ۲ ۱.

این را چند روز کند تمرین کنید تا عبور شست بدون فکر انجام شود. بعد که به گام‌های دیگر رسیدید، می‌بینید فقط جای عبور کمی جابه‌جا می‌شود.

چند قاعده که اغلب تصمیم را می‌گیرند

• از آخر عبارت به اول فکر کنید. ببینید عبارت کجا تمام می‌شود و آنجا کدام انگشت باید باشد، بعد به عقب برگردید. مشکل انگشت‌گذاری معمولاً نت بعدی نیست، رسیدن به آخر عبارت است.
• انگشت چهارم ضعیف‌ترین است. در جاهای حساس روی آن حساب نکنید، ولی از آن فرار هم نکنید، چون با فرار همیشه ضعیف می‌ماند.
• یک انگشت‌گذاری انتخاب کنید و همیشه همان را بزنید. اگر هر بار با انگشت دیگری می‌زنید، هر بار قطعه‌ای تازه تمرین می‌کنید و هیچ‌وقت در دست جا نمی‌افتد. با مداد بنویسید.
• اگر مجبورید پرش کنید، پرش را جای مناسب بگذارید. بین دو عبارت، روی سکوت، یا روی نتی کشیده. نه وسط یک خط تند.

در آکوردها

برای آکوردهای سه‌نتی معمولاً ۱-۳-۵ در دست راست طبیعی‌ترین شکل است و در وارونگی‌ها ۱-۲-۵. در آکوردهای شکسته و آرپژ، انگشتی را انتخاب کنید که دست را برای آکورد بعدی آماده نگه دارد، نه انگشتی که همین لحظه راحت‌تر است. اول ببینید آکورد کدام نت‌ها را می‌خواهد، بعد انگشت‌ها را بچینید.

وقتی نت انگشت‌گذاری ندارد

بسیاری از نت‌هایی که در اینترنت پیدا می‌شود هیچ شماره‌ای ندارد. اشکالی هم ندارد. عبارت را کند بزنید، هر جا دست به گره خورد یک انگشت‌گذاری دیگر امتحان کنید، و آنکه راحت‌تر بود را بنویسید. دو دقیقه وقت گذاشتن روی این کار، بیست دقیقه کلنجار رفتن با همان میزان را نجات می‌دهد.

برای اینکه این‌ها در دست جا بیفتد، گام‌ها را با همین انگشت‌گذاری تمرین کنید، و اگر هنوز نخوانده‌اید، روش درست تمرین را هم ببینید.